SCIENCE AND TECHNOLOGY

छालाका लागि कम नै धेरै हुन सक्छ

काठमाडौं, फागुन १४ (फेब्रुअरी २६) — अपडेट गरिएको: २०८० फागुन १४

पछिल्लो १० वर्षमा स्किनकेयरलाई कला र विज्ञानका रूपमा हेर्ने प्रवृत्ति निकै परिवर्तन भएको छ। TikTok जस्ता सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्महरूले स्किनकेयरलाई जीवनशैलीकै रूपमा लोकप्रिय बनाएका छन्। आजकल धेरै मानिसहरूले सामाजिक सञ्जालमा स्किनकेयर इन्फ्लुएन्सरहरूलाई हेर्छन्, जसले विभिन्न उत्पादनहरू प्रचार गर्छन्, विस्तृत रुटीन देखाउँछन् र निर्दोष छालाको उदाहरण प्रस्तुत गर्छन्।

कुनै उत्पादन ‘भाइरल’ भएलगत्तै धेरै प्रयोगकर्ताहरू त्यसलाई तुरुन्त प्रयोग गर्न चाहन्छन्—यसले आफ्नो छाला सुधार गर्छ कि गर्दैन भनेर हेर्न। छिटो नतिजा पाउन मानिसहरूले सिरम, टोनर, एक्सफोलिएन्ट जस्ता धेरै उत्पादन एकैपटक प्रयोग गर्न थालेका छन्।

सफा र स्वस्थ देखिने छालाप्रति बढ्दो मोहले यस्तो संस्कृति बनाएको छ, जहाँ धेरैलाई लाग्छ—स्वस्थ छाला पाउन धेरै चरण र उत्पादन आवश्यक हुन्छ। तर, छाला रोग विशेषज्ञहरू भने धेरै उत्पादन प्रयोग नगर्न सुझाव दिन्छन्। धेरै उत्पादनले छालालाई थकित बनाइ जलन, डाबर (ब्रेकआउट) र संवेदनशीलता बढाउन सक्छ।

एब्सोलुट एस्थेटिक क्लिनिककी कन्सल्टेन्ट डर्माटोलोजिस्ट तथा प्रबन्ध निर्देशक डाक्टर श्रुजना श्रेष्ठले आफ्नो अनुभवका आधारमा किन मानिसहरूले अत्यधिक स्किनकेयर प्रयोग गरिरहेका छन् भन्ने विषयमा धारणा प्रस्तुत गर्नुभएको छ।

के सबैले १०-स्टेप स्किनकेयर रुटीन अपनाउन आवश्यक छ?

विशेष छाला समस्या नभएसम्म अधिकांश मानिसलाई १० चरणको रुटीन आवश्यक पर्दैन। धेरै उत्पादन प्रयोग गर्दा राम्रो नतिजा आउँछ भन्ने सोच सामाजिक सञ्जाल र मार्केटिङबाट प्रभावित हो, चिकित्सा आवश्यकताबाट होइन।

धेरै उत्पादन प्रयोग गर्दा उल्टै छालामा समस्या देखिन सक्छ। त्यसैले सरल र नियमित स्किनकेयर रुटीन अपनाउनु नै राम्रो छ।

स्वस्थ छालाका लागि न्यूनतम रुटीन के हो?

छाला हेरचाहको आधारभूत तरिका:

• क्लेन्जिङ (सफा गर्ने) – धुलो र तेल हटाउन
• मॉइस्चराइजिङ (भिजाउने) – छालालाई ओसिलो राख्न
• सनस्क्रीन प्रयोग गर्ने – घामका हानिकारक UV किरणबाट बचाउन

UV किरणले समयभन्दा पहिले बुढ्यौली, छालाको क्यान्सर, कालो धब्बा र रङ असमान हुने समस्या निम्त्याउँछ।

धेरै उत्पादनले छालाको सुरक्षा तह बिगार्छ?

स्किनकेयर रुटीन बनाउँदा दुई कुरा ध्यान दिनुपर्छ—

• आफ्नो छालाको प्रकार
• आफूले समाधान गर्न खोजेको समस्या

हरेक नयाँ उत्पादन किन्नेभन्दा, आफ्नो छालालाई मिल्ने उत्पादन रोज्नु राम्रो हुन्छ।

एक्सफोलिएटिङ एसिड वा रेटिनोइड भएका धेरै उत्पादन प्रयोग गर्दा छालाको प्राकृतिक सुरक्षा क्षमता घट्न सक्छ। यसले छाला सुख्खा, संवेदनशील र जलनयुक्त बनाउन सक्छ, साथै डाबर पनि निम्त्याउन सक्छ।

छालालाई सन्तुलन चाहिन्छ। बारम्बार उत्पादन थप्ने वा हटाउने गर्दा छालाको प्राकृतिक रक्षा प्रणालीमा असर पर्छ।

इन्फ्लुएन्सर संस्कृतिले कसरी अत्यधिक उपभोग बढाएको छ?

सामाजिक सञ्जालले हाम्रो सौन्दर्य सोच र स्किनकेयर बानीमा ठूलो प्रभाव पारेको छ। राम्रो देखिनुपर्ने दबाबका साथै, इन्फ्लुएन्सरहरूको सिफारिसका आधारमा नयाँ उत्पादन किन्ने प्रवृत्ति बढेको छ—चाहे त्यो हाम्रो छालाका लागि उपयुक्त होस् वा नहोस्।

यसले ‘ट्रायल एन्ड एरर’ प्रणाली जन्माएको छ, जसले ब्रेकआउट, एलर्जी र हाइपरपिग्मेन्टेसन जस्ता नकारात्मक असर ल्याउन सक्छ।

के अत्यधिक स्किनकेयर असुरक्षा वा अवास्तविक सौन्दर्य मान्यताको परिणाम हो?

सधैं समाजको दबाबकै कारण अत्यधिक स्किनकेयर हुँदैन। धेरैजसो अवस्थामा सही मार्गदर्शनको अभाव हुन्छ। मानिसहरू डर्माटोलोजिस्टसँग सल्लाह लिनुभन्दा सामाजिक सञ्जालमा निर्भर हुन्छन्, जसले गलत उत्पादन छनोट र अवास्तविक अपेक्षा जन्माउँछ।

नयाँ उत्पादन प्रयोग गर्नु रमाइलो लागे पनि अन्ततः यसले छालामा थप समस्या र तनाव सिर्जना गर्न सक्छ।

नयाँ उत्पादनले काम गरिरहेको छ कि छैन भनेर कति समय कुर्नु पर्छ?

नियमित रूपमा प्रयोग गर्नु अत्यन्तै महत्वपूर्ण छ। धेरै उत्पादनहरूले ४ देखि ६ हप्तामा नतिजा देखाउन थाल्छन्।

बारम्बार उत्पादन परिवर्तन गर्दा प्रभावकारिता मूल्यांकन गर्न कठिन हुन्छ र जलन वा डाबर बढ्न सक्छ। एकपटकमा एउटा नयाँ उत्पादन मात्र थप्दा प्रतिक्रिया निगरानी गर्न सजिलो हुन्छ।

💡 विज्ञको सुझाव: नयाँ उत्पादन सुरु गर्दा कम्तीमा ४ हप्ता दिनुहोस्। एक पटकमा एउटा मात्र नयाँ सामग्री (ingredient) थप्नुहोस् र छालाको प्रतिक्रिया नियाल्नुहोस्।

भाइरल ट्रेन्डका कारण छाला बिग्रिएको बिरामी बढेका छन्?

हो। भाइरल ट्रेन्ड पछ्याउने मानिसहरूमा छाला सम्बन्धी समस्या बढेको छ—जस्तै संवेदनशीलता, सुरक्षा तह बिग्रिनु, एक्ने बढ्नु, र पोस्ट-इन्फ्लेमेटरी हाइपरपिग्मेन्टेसन।

यसको मुख्य कारण गलत उत्पादन छनोट वा सही उत्पादनको गलत प्रयोग हो। मिल्ने सामग्री (ingredients) र सही तहगत प्रयोग (layering) नबुझ्दा यस्तो समस्या उत्पन्न हुन्छ।

“धेरै उत्पादन प्रयोग गर्दा राम्रो नतिजा आउँछ भन्ने सोच सामाजिक सञ्जाल र मार्केटिङबाट प्रभावित हो, चिकित्सा आवश्यकताबाट होइन।”

— डा. श्रुजना श्रेष्ठ, कन्सल्टेन्ट डर्माटोलोजिस्ट

📝 सम्पादकीय नोट: छाला हेरचाहमा ‘कम नै धेरै’ हुन्छ भन्ने पुरानो उक्ति नै सही साबित भइरहेको छ। कुनै पनि नयाँ उत्पादन वा ट्रेन्ड अपनाउनु अघि छाला विशेषज्ञसँग सल्लाह लिनु उत्तम हुन्छ। आफ्नो छालाको कदर गर्नुहोस्, उसलाई सास फेर्न दिनुहोस्।